Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa saadaaliyay in dagaalka Iran uu si degdeg ah ku dhammaan doono iyadoo Tehran ay tixgelinayso soo jeedin nabadeed oo Maraykanku uu soo bandhigay.
Ilo-wareedyo ayaa sheegaya in soo-jeedintu ay ay si rasmi ah u soo afjari doonto khilaafka iyadoo aan la xallin shuruudaha muhiimka ah ee Maraykanka ee ah in Iran ay joojiso barnaamijkeeda nukliyeerka oo ay dib u furto marin-biyoodka Hormuz.
Afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Iran ayaa sheegay in Tehran ay soo gudbin doonto jawaabteeda, halka xildhibaan Ibraahim Rezaei, oo ah afhayeenka guddiga siyaasadda arrimaha dibadda iyo amniga qaranka ee baarlamaanka, uu soo jeedinta ku tilmaamay rabitaan ka yimid dhinaca Maraykanka oo aan xaqiiqo ahayn.
“Waxay rabaan inay heshiis gaaraan. Waxaan yeelanay wadahadallo aad u wanaagsan 24-kii saac ee la soo dhaafay, waxaana suurtogal ah inaan heshiino,” ayuu Trump uu saacadihii lasoo dhaafay u sheegay suxufiyiinta, isagoo intaa ku daray in si deg-deg ah ay u soo afjari doonaan colaadda.
Trump ayaa si isdaba joog ah u soo bandhigay suurtogalnimada heshiis lagu soo afjarayo dagaalka balse ilaa hadda wax guul ah lagama gaarin. Labada dhinac ayaa weli isku khilaafsan arrimo kala duwan oo adag, sida arrinta nukliyeerka ee Iran iyo xakamaynta marin-biyoodka Hormuz.
Ilo-wareedyo dhinaca Pakistan ah iyo ilo kale oo la socday dhexdhexaadinta ayaa carabaabay inuu jiro heshiis hor-dhac ah oo ka kooban hal bog, kaas oo suurogal ah ayay yiraahdeen in lagu gaaro heshiis deg-deg loogu soo afjaro khilaafka.
Xogtu waxay intaas ku dartay in heshiiskan la filayo ee horu-dhaca ah kadib, ay bilaaban doonaan wada-hadallo lagu furayo maraakiibta ku xanniban Hormuz, lagu qaadayo cunaqabataynta Maraykanka ee Iran isla markaana lagu dejinayo xannibaadaha barnaamijka nukliyeerka ee Iran.
Guddoomiyaha baarlamaanka Iran Muxammed Baaqer Qaalibaaf ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa xiriirka bulshada ku jeesjeesay wararka sheegaya in labada dhinac ay heshiis ku dhow yihiin, isagoo luuqadda qalaad ee Ingiriisida ku yiri erayo afsoomaali ku noqonaya “i aamin hawl-galku wuu fashilmay.”
Qaalibaaf ayaa sheegay in wararka noocan oo kale ah ay la mid yihiin marin-habaabinta uu wado Maraykanku kadib markii uu ku fashilmay inuu furo marin-biyoodka Hormuz.
Saameynta dhaqaale ayaa sii kordhaysa iyadoo qiimaha shidaalku kor u kacayo, isla markaana xisbiga Jamhuuriga ee Maraykankuna uu wajahayo cadaadis siyaasadeed ka hor doorashooyinka kongareeska.
Si kastaba ha ahaatee, madaxweyne Trump iyo maamulkiisu waxay 24-kii saac ee la soo dhaafay si joogto ah u beddelayeen mowqifkooda ku saabsan dagaalka Iran—mar waxay sheegayaan in xabbad-joojin jilicsan jirto oo hawlgalladii milatari dhammaadeen, marna waxay ku hanjabayaan duqeyn cusub oo ka dhan ah Iran.
Isbeddelka joogtada ah iyo farriimaha is khilaafsan ee maamulka Trump ayaa sababay jahawareer sii kordhaya, iyadoo istiraatiijiyadda Maraykanka ee Marinka Hormuz ay si degdeg ah isu beddelayso saacado gudahood.
Falanqeeye ay soo xigatay wakaaladda wararka Associated Press ayaa sheegay in maamulka Trump ay dhibaato ka haysato fariinta uu gudbinayo maadaama dagaalku uusan ahayn mid si wanaagsan loo qorsheeyey.
Sidoo kale falanqeeyahani wuxuu intaas ku daray in Trump uu hadda isku dayayo inuu ka hortago in dagaalku dib u bilowdo maadaama siduu rabay ay noqon wayday isla markaana shacabka Maraykanka uusan ka haysan taageero badan.
Arrinta Marinka Hormuz ayaa iyaduna noqotay mid aad u jahawareersan, waayo Maraykanku mar wuxuu sheegay inuu hagayo maraakiib, marna wuu joojiyay hawlgalkii, marna wuxuu ku hanjabay duqeyn cusub.
Safar la filayo in Trump uu ku tago Shiinaha ayaa isna loo arkaa mid wiiqi kara awoodda Mareykanka, maadaama laga yaabo inuu Shiinaha weydiisto gacan si loo xalliyo dhibaatada Marinka Hormuz.